Springvossen 9 november | Caro Verbeek

Gast: Caro Verbeek, kunsthistoricus.

Deze week spreekt Robert van Altena met Caro Verbeek over geur en reuk in de beeldende kunst.

Caro Verbeek heeft de afgelopen jaren het geurgebruik bestudeerd in het werk van Filippo Marinetti en de andere futuristen. Op dit onderzoek ‘Ruiken aan de tijd. De olfactorische dimensie van het futurisme (1909-1942)’ is Verbeek onlangs gepromoveerd.

In Springvossen is er in honderden uitzendingen nog niet eerder aandacht besteed aan geur in de kunst. Wellicht is dat exemplarisch voor een algemenere veronachtzaming. Er valt veel te leren en te ontdekken over de wereld van de geuren, en daarmee ook over onszelf: over ons ondergewaardeerde reukvermogen en de eveneens ondergewaardeerde rol die het speelt in onze ervaring en waardering van kunst én, zonder enige overdrijving, van de wereld in ruimere zin. Eén aflevering, zo wordt tijdens het gesprek besloten, volstaat dan ook niet. Daarom volgt binnenkort nog een aflevering met Caro Verbeek waarin we dieper ingaan op haar inzichten over de futuristen.

In deze uitzending beweegt het gesprek heen en weer door de tijd: het werk van Job Koelewijn* komt bijv. ter sprake en de gebedsnoot, een 16e eeuws microsculptuur** maar ook ‘De Neus’ een verhaal van de 19e eeuwse schrijver Nikolaj Gogol en historicus Johan Huizinga i.v.m. het verlangen naar een zinnelijke historische ervaring.

AmsterdamFM · Springvossen 390 Caro Verbeek

Zo rakend aan verschillende disciplines in verschillende tijden krijgen we een eerste indruk van een wereld van vervlogen geuren en van de instrumenten waar Verbeek zich van bedient om deze toch te kunnen bestuderen en zelfs met het publiek te delen. Veel geuren uit het verleden zijn daadwerkelijk vervlogen, andere worden ten onrechte als verloren beschouwd, soms gecamoufleerd door bijvoorbeeld een woord dat in ongebruik is geraakt, weer andere geuren laten zich reconstrueren waardoor een deel van het verleden opeens direct ervaren kan worden.

Het is geen nieuw inzicht, Spinoza schreef er al over aan het begin van het derde boek van zijn Ethica, maar we doen er goed aan er vaker bij stil te staan; in de wisselwerking tussen de rede, de zintuigen en onze emoties verschuilen wij ons vaak achter de illusie dat we ons hebben onttrokken aan de orde van de natuur maar u en ik, we zijn dierlijker dan we denken. (RvA)

.

.

.

.

* Voor gesprekken met beeldend kunstenaar Job Koelewijn: aflevering 284 (4 april 2017) & aflevering 388 (26 oktober 2020).

** Voor het gesprek met Frits Scholten, conservator beeldhouwkunst van het Rijksmuseum over de gebedsnoot: aflevering 289 (5 september 2017).

Springvossen is als podcast te beluisteren onder AmsterdamFM via o.a. Spotify, iTunes / Podcasts en Soundcloud.

.

Foto: Een 4711 Eau de Cologne fles uit 1887.


.

<<  vorige aflevering: Joost van den Toorn, beeldhouwer. 

>>  volgende aflevering: Menno Fitski, hoofd Aziatische kunst Rijksmuseum.

<>  alle afleveringen.


.

Eindredactie: Robert van Altena

Contact: springvossen@gmail.com

Springvossen op Facebook & Instagram

Radiotechniek: Jaun Farha


.

Muziek

Opening: ‘Variationen’, Op.27, II. Sehr schnell (1936) van Anton Webern door Michuko Uchida. Album: Schoenberg – Berg – Webern. Michuko Uchida en het Cleveland Orchestra o.l.v. Pierre Boulez (Philips, 2000).

Slot: ‘Raise Four’ Thelonious Monk, album ‘Underground’ (1968).


← All Berichten for Show Springvossen

Comments are closed.